Burnout

klachten / wat is er aan de hand / therapie /

Klachten

Toen ik wakker werd was het alsof er een vrachtwagen over me heen was gereden. Gisteren op het werk voelde ik me al een beetje draaierig en ik merkte dat ik er mijn aandacht niet goed bij kon houden.. De laatste tijd ging ik al niet meer met plezier naar mijn werk. Eén keer kreeg ik onverwacht een huilbui in de auto. Ik was onderweg naar mijn werk. Toen heb ik me ziek gemeld. Ik ben helemaal niet zo'n huilerig type. Ik was al een hele tijd moe. Als ik even niets hoefde was dat een opluchting voor mij. Volgens mijn vrouw was ik kribbig. Nu ben ik bang. Hoe moet dat verder, kom ik wel weer aan het werk. Ik slaap slecht. 's Nachts lig ik te piekeren over mijn werk en de hypotheek. Ik acht mij nu tot bijna niets in staat. Als ik er aan denk dat ik ooit weer terug moet naar mijn werk slaat de angst mij om het hart. Ik ben uitgeput.

Wat is er aan de hand?

Er zijn vele termen die betrekking hebben op verschijnselen zoals die hierboven beschreven worden; naast burnout, surmenage, overspannen, chronische vermoeidheid, M.E., depressie. Er zijn twee groepen klachten die op deze plek niet besproken worden,

Chronisch vermoeidheids syndroom (C.V.S.), ook wel M.E. genoemd, (Myalgische Encefalitis) onderscheidt zich van burnout doordat niet noodzakelijkerwijs een relatie met het werkstress gelegd wordt. Veel mensen met chronische vermoeidheid gaan ervan uit dat de klachten te maken hebben met een ziekte, bijvoorbeeld een virusinfectie.

Over burnout wordt eigenlijk alleen gesproken als er een duidelijke relatie is met overbelasting door werkstress. Factoren die daarbij vaak genoemd worden zijn: geen bevrediging in het werk vinden, geen perspectief zien, conflicten met vooral superieuren en reorganisaties. Het gaat eigenlijk nooit over één ding. Meestal zijn er twee, drie of meer spanningsbronnen tegelijk van invloed. Het is nog niet zo duidelijk wat er precies in het lichaam gebeurt wanneer iemand burnout raakt. Het lijkt altijd te gaan om het patroon van spanning en ontspanning. Periodes van spanning en van ontspanning moeten elkaar afwisselen. Als de periodes van ontspanning ontbreken of tekort duren, kan het mis lopen. Soms wordt de vergelijking gemaakt van een wandelaar die na een pittige wandeling moe is en een dutje wil gaan doen. Komt op dat moment een leeuw om de hoek kijken, dan zal de wandelaar plotseling zijn vermoeidheid vergeten en het op een lopen zetten. Kennelijk zijn er nog reserves die aangesproken kunnen worden. Als echter na een lange periode van onafgebroken hoogspanning de reserves, die ergens in de cellen liggen opgeslagen, schaars worden dan zal het lichaam steeds meer moeite moeten doen om de resterende reserves nog te mobiliseren. Mogelijkerwijs worden die reserves gemobiliseerd door bepaalde stoffen die cortisolen heten. Hoe harder het lichaam moet werken om reserves vrij te maken, des te minder kans is er dat het lichaam in korte periodes van rust weer nieuwe kan aanmaken. Het hoge cortisol niveau belet de opslag van nieuwe reserves. Op een gegeven moment ontstaat zo een toestand van chronische uitputting die nog maar moeilijk omgekeerd kan worden. Dan is er sprake van burnout. Men spreekt dus van burnout wanneer het proces een meer chronische vorm aanneemt. Een korter durende ontregeling waarbij men bij voorbeeld binnen anderhalve maand weer aan het werk kan noemt men overspanning.

Therapie

Drie gebieden waarop de behandeling zich richt:

Verminderen van klachten

Onderzoek naar oorzaken van burnout en verandering van deze oorzaken

voorkomen van terugval

Vier deelprogramma's

Cognitieve therapie. Wanneer overbodige angsten een belangrijke rol spelen bij het ontstaan van burnout is cognitieve therapie aangewezen. Overbodige angsten kunnen ervoor zorgen dat men op het werk niet optimaal functioneert. Het kan zijn dat men te hoge eisen aan zich zelf stelt, dat men geen werk durft weigeren of dat men probeert het iedereen naar de zin te maken. Een dergelijke manier van functioneren leidt tot uitputting. De achtergrond van zo'n manier van functioneren is gelegen in opvattingen, vooronderstellingen die mensen hebben over zichzelf, over de wereld en over hun plaats in de wereld. gedachten of theorie;n worden wel 'basale aannamen'; genoemd. Ze leiden ertoe dat mensen, nodeloos, op een angstige manier in het leven staan. Enkele voorbeelden van dergelijke basisaannamen zijn:Negatief zelfbeeld, gedachten over eigen falen: 'alles wat ik onderneem mislukt', 'ik ben een slechte chef', 'uiteindelijk val ik door de mand'Prestaties: 'het werk gaat voor' 'het werk moet af', ' als ik een fout maak is dat vreselijk'.Taakrol: 'als manager mag ik nooit zichtbaar aarzelen', 'een goede manager heeft zijn deur altijd open staan'.Verantwoordelijkheid: 'als ik er niet voor zorg, loopt het in het honderd', ík moet ook thuis bereikbaar zijn'.Zelfoverschatting:'nu ik zo'n positie heb bereikt moet ik het ook waar maken', 'ik heb alleen even rust nodig en dan kan ik het wel weer aan',Opvattingen over anderen; 'het is idioot als men zijn afspraken niet nakomt', bij ons krijg je alleen maar iets te horen als je het fout doet'

Werkhervatting. Soms is werkhervatting zelf het belangrijkste probleem. Als men zonder werk zit, opziet tegen werkhervatting of ook als iemand voorzichtig moet proberen waar op dit moment de grenzen liggen. Eigen reïntegratieplan opstellen Overleg met Arbo-arts Eerste contact met organisatie Onderhandelen over reïntegratieplan Start werk Opbouw werk

Time-management. Wanneer planning en het stellen van prioriteiten problemen geeft er een hoge werkdruk is en het een hectische baan betreft zijn er goede redenen om het aanleren van timemanagement een onderdeel te laten worden van de aanpak van burnout. Daarin komen de volgende onderwerpen aan bod: Uitstellen Eén taak Werktijd / vrije tijd Dagelijkse taken Bureau en post Nee - zeggen Telefoon Storen Instructies Delegeren

Veranderingen op het werk. Allerlei onduidelijkheden over de taken, de aanwezige en de geëiste capaciteiten voor de baan en wanneer er sprake is van onvrede over het werk maken het noodzakelijk de aanpak te richten op veranderingen in het werk. Persoonlijke sterkte - zwakte analyse Analyse van de functie;analyse van het team Analyse van het bedrijf en de bedrijfscultuur Korte en lange termijn doelen Coaching Recidiefpreventie